محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
323
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
بيهودگى ايمان بدون عمل ( سبيل أبلج المنهاج أنور السّراج ) ايمان به خدا و پيامبران و كتابهايشان حق است و در آنها هيچ شكى نيست . ايمان اگر نيرويى براى عمل صالح پديد آورد ، سودمند است و در غير اين صورت ، جز سراب و غبارى بىارزش نخواهد بود . امام عليه السّلام ، در اثبات اين مطلب ، به دليل عقلى استناد مىكند : ( فبالإيمان يستدلّ على الصّالحات و بالصّالحات يستدلّ على الإيمان ) اين استدلال بر پايه ملازمه بين وجود ايمان و عمل مطابق با آن استوار است . چه اينكه يكى علت ديگرى است ؛ يا هردو معلول علت سومى هستند . آيات چندى نيز بر بيهودگى ايمان بدون عمل دلالت مىكنند : « امروز بر كسى هيچ ستم نمىرود ؛ جز در برابر آنچه كردهايد پاداشى نخواهيد يافت » « 1 » و نيز « اى كسانى كه كافر شدهايد امروز عذر نياوريد درواقع به آنچه مىكرديد كيفر مىيابيد . » « 2 » مفهوم حصر در آيه اخير نشان مىدهد كه به ايمان بدون عمل پاداشى داده نمىشود و نيز از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و اهلبيتش عليهم السّلام به تواتر نقل شده كه آدمى در گروه اعمالش است و اعمال با انسان به گور رفته و با او محشور مىشوند و از او درباره آنها پرسيده خواهد شد . برخى دانشمندان نيز گفتهاند كه اعمال آدمى خود در قيامت مجسم خواهند شد و به آيات زير استناد كردند : « خداوند كارهايشان را كه بر آنان مايه حسرتهاست به ايشان مىنماياند و از آتش بيرونآمدنى نيستند » « 3 » و نيز : « و به هرگونه كارى كه كردهاند مىپردازيم و آن
--> ( 1 ) . فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ يس / 36 : 54 . ( 2 ) . يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ تحريم / 66 : 7 . ( 3 ) . يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ بقره / 2 : 167 .